Publication ethics & research integrity

Akademik kayıt yalnız yayımlanmış olmalı değil, güvenilir olmalı.

Bidge'nin etik yaklaşımı; araştırmanın dürüst sunulması, yazarlık ve katkının doğru beyanı, gerekli etik izinlerin alınması, çıkar çatışmalarının açıklanması, fikrî mülkiyetin korunması ve şüphelerin yayın öncesi veya sonrası tutarlı biçimde ele alınmasına dayanır.

Etik İlkeleri Gör Etik Şüphe Süreci

Truthfulness · Responsibility · Ethical oversight · Disclosure · Correction

Bidge Integrity Controlpublication ethics signal map

Integrity CheckpointYayın öncesi / değerlendirme / yayın sonrası

REVIEW

RISK-01Uydurma / ÇarpıtmaVeri veya araştırma kaydının gerçeği yansıtmaması

RISK-02İntihal / Uygunsuz AtıfBaşkasının fikir veya ifadesinin uygun kredi olmadan kullanımı

RISK-03Yazarlık SorunuKatkı ve sorumluluğun yanlış beyanı

RISK-04Etik İzin / OnamUygulanabilir araştırmalarda gerekli etik gözetim

RISK-05Çıkar ÇatışmasıKararı etkileyebilecek ilişkinin açıklanmaması

RISK-06Yayın Sonrası SorunDüzeltme veya kayıt değişikliği ihtiyacı

1 · Bildirimşüphe / sorun

2 · Ön İncelemekayıt / kapsam

3 · Açıklamayazar / editör

4 · Değerlendirmegerekirse kurum

5 · Eylemkarar / kayıt

Pre-publicationyayını durdurma · revizyon · ret

Post-publicationdüzeltme · geri çekme · metadata güncelleme

Şüphe ≠ otomatik suçlama

Hata ≠ her zaman suistimal

Bütünlük sözleşmesi

Altı temel etik ilke.

Ayrıntılı politikalar farklı olabilir; fakat tüm yayın kararları aynı temel bütünlük ilkelerine dayanır.

01 / TRUTHFULNESS

Doğru Sunum

Araştırma, veri, yöntem, kaynak ve sonuçlar gerçeğe uygun biçimde sunulmalıdır.

Uydurma veya çarpıtma yapılmaması
Seçici/yanıltıcı sunumdan kaçınma
Gerekli sınırlılıkların belirtilmesi

02 / TRACEABILITY

İzlenebilirlik

Önemli akademik iddia ve katkılar uygun kaynak, belge veya araştırma kaydıyla ilişkilendirilebilir olmalıdır.

Doğru atıf
Kaynak bütünlüğü
Gerektiğinde destekleyici kayıt

03 / RESPONSIBILITY

Sorumluluk

Yazar adı yalnız katkı değil, yayımlanan içeriğin akademik sorumluluğunu da ifade eder.

Gerçek katkı
Yazar onayı
Yayın sonrası sorumluluk

04 / OVERSIGHT

Etik Gözetim

Akademik veya bilimsel çalışma etik kurul onayı gerektiriyorsa belge sunulması zorunludur. İnsan veya hayvan katılımcılarda gerekli olduğu durumda aydınlatılmış/gönüllü onam da sunulur.

Gerekiyorsa etik kurul belgesi
Gerekiyorsa aydınlatılmış/gönüllü onam
Etik kurul gerektirmeyen çalışmada zorunlu “gerekmez” beyanı yok

05 / DISCLOSURE

Açıklık & Beyan

Okuyucu veya editoryal kararı etkileyebilecek finansal, kişisel, kurumsal veya teknolojik unsurlar gerektiğinde açıklanmalıdır.

Çıkar çatışması
Fonlama
Üretken yapay zekâ kullanımı

06 / CORRECTION

Düzeltilebilir Kayıt

Yayın sonrası önemli hata veya bütünlük sorunu ortaya çıktığında akademik kayıt korunmalı, gerektiğinde düzeltilmeli veya geri çekilmelidir.

Düzeltme
Geri çekme
Metadata ve sürüm güncelleme

Önemli ayrım

Her hata araştırma suistimali değildir; ama önemli hata yine de düzeltilmelidir.

Araştırma / yayın suistimali

Kasıtlı veya ciddi etik ihlal şüphesi; yayın sürecinde daha kapsamlı değerlendirme ve gerektiğinde kurumlarla iş birliği gerektirebilir.

!Uydurma veri veya sonuç

!Araştırma kaydını çarpıtacak veri değişikliği/çıkarma

!Başkasının fikir, sonuç veya ifadelerini uygun atıf olmadan sahiplenme

!Diğer ciddi yayın etiği ihlalleri

Dürüst hata / bilimsel görüş ayrılığı

Yanlışlık veya farklı akademik yorum otomatik olarak suistimal anlamına gelmez. Ancak yayımlanan kaydı etkileyen hata yine de görünür biçimde düzeltilmelidir.

✓Hesaplama veya yazım hatası

✓İyi niyetli veri aktarım yanlışı

✓Yöntem veya yorum konusunda akademik görüş farklılığı

✓Hatanın fark edilmesinden sonra şeffaf düzeltme

Integrity Risk Atlas
pre · during · post publication

Araştırma Kaydıuydurma · çarpıtma

Fikrî Mülkiyetintihal · izin · telif

Yazarlıkkatkı · onay · anlaşmazlık

Etik Gözetiminsan · hayvan · hassas veri

Bağımsızlıkçıkar çatışması · fonlama

Yayın Sonrasıdüzeltme · geri çekme

Etik risk haritası

Etik yalnız “intihal taraması” değildir.

Yayın bütünlüğü; araştırmanın nasıl yürütüldüğünden kimin yazar olduğuna, verinin nasıl sunulduğundan yayımlanmış kaydın nasıl düzeltildiğine kadar uzanan bir sistemdir.

✓

Başvuru öncesiYazarların gerekli izin, beyan ve telif durumlarını kontrol etmesi.

✓

Editoryal süreçteŞüpheli durumların otomatik hüküm yerine kanıt ve bağlamla değerlendirilmesi.

✓

ÜretimdeYazar, kaynak, üçüncü taraf materyal ve metadata doğruluğunun korunması.

✓

Yayın sonrasındaYeni bilgi ortaya çıktığında düzeltme veya daha güçlü eylem mekanizmasının bulunması.

Etik gözetim

Araştırma türüne göre gereken etik belge değişebilir.

Her akademik çalışma için aynı belgeyi istemek yerine, çalışmanın yöntemi ve veri türüne göre uygulanabilir etik gereklilikleri değerlendirmek gerekir.

OV-01

İnsan Katılımcılar

Uygulanabilir çalışmalarda etik kurul, bilgilendirilmiş onam, mahremiyet ve hassas veri gereklilikleri gözetilir.

OV-02

Hayvan Araştırmaları

İlgili disiplin ve mevzuatın gerektirdiği etik onay, bakım ve araştırma standartları aranır.

OV-03

Gizli / Hassas Veri

Kimlik bilgisi, özel nitelikli veri, kurumsal veri veya erişimi sınırlı materyalde uygun izin ve anonimleştirme beklenir.

OV-04

Üçüncü Taraf İçerik

Görsel, tablo, ölçek, harita veya diğer telifli içerikler için gerekli izin ve atıf sorumluluğu yazara aittir.

Etik şüphe süreci

Şüpheyi ciddiye alırız; fakat şüpheyi otomatik hükme dönüştürmeyiz.

Yayın öncesi veya sonrası bildirilen etik sorunlar; mümkün olduğunca kayıt, açıklama ve uygulanabilir politika üzerinden ele alınır.

Concern received

Bildirim / şüphe

Editör, uzman, okuyucu, yazar veya başka bir taraf olası etik sorunu yayınevine iletebilir.

Initial assessment

Ön değerlendirme

Konunun Bidge'nin yayın politikaları kapsamında olup olmadığı ve ek bilgi gerekip gerekmediği belirlenir.

Explanation & evidence

Açıklama ve belge talebi

Gerektiğinde ilgili yazar veya editörden açıklama, veri, izin, onam, katkı kaydı veya başka destekleyici bilgi istenir.

Escalation if needed

Gerektiğinde uzman / kurum

Yayınevinin yetkisini aşan ciddi araştırma suistimali iddialarında ilgili kurum veya uygun yetkili süreçle iletişim gerekebilir.

Editorial action

Editoryal eylem & kayıt

Etik şüphe otomatik ret veya geri çekme anlamına gelmez. Somut olayın niteliğine göre açıklama, düzeltme, revizyon, ret, geri çekme veya başka uygun ve orantılı bir işlem uygulanabilir.

Kim neyin sorumlusu?

Etik sorumluluk tek bir tarafa bırakılamaz.

AUTHOR

Yazar

Gönderilen çalışmanın araştırma, yazarlık, kaynak, izin ve beyan doğruluğundan birincil olarak sorumludur.

Özgün ve doğru içerik
Uygulanabilir etik izin/onam
Doğru yazarlık ve katkı
Çıkar çatışması ve AI beyanı
Yayın sonrası önemli hatayı bildirme

EDITOR

Editör

Akademik kararların uygunluk, bağımsızlık ve gizlilik ilkeleriyle yürütülmesini destekler.

Çıkar çatışmasını açıklama
Şüpheli durumu yayınevine iletme
Gizli dosyayı koruma
Akademik gerekçeye dayalı karar
Yazarlar arasında adil yaklaşım

PUBLISHER

Yayınevi

Politikaları, süreç kayıtlarını ve yayın öncesi/sonrası editoryal eylem mekanizmalarını işletir.

Etik politika ve prosedür
Şikâyet/şüphe kaydı
Gerekirse süreci durdurma
Düzeltme/geri çekme mekanizması
Kalıcı yayın kaydını güncelleme

Ayrıntılı etik politikalar

Bu sayfa çatı; ayrıntılı hükümler ayrı politikada.

Yazarın veya indeksleyicinin aradığı etik konuya doğrudan ulaşabilmesi için her risk alanı ayrı politika sayfasında ayrıntılandırılır.

Yazarlık & Katkı

Yazar adı, gerçek katkı ve yayımlanan içerikten doğan sorumluluk.

Politikayı incele

İntihal & Benzerlik

Özgünlük, doğru atıf ve benzerlik değerlendirmesinin kapsamı.

Politikayı incele

Çıkar Çatışması

Yazar, editör ve uzmanların bağımsızlığını etkileyebilecek ilişkiler.

Politikayı incele

Üretken Yapay Zekâ

Kullanım sınırları, şeffaf beyan ve değişmeyen insan sorumluluğu.

Politikayı incele

Düzeltme & Geri Çekme

Yayın sonrası hatalarda akademik kaydın nasıl güncelleneceği.

Politikayı incele

Şikâyet & İtiraz

Süreç veya karar hakkındaki başvuruların kayıtlı değerlendirilmesi.

Politikayı incele

Telif & Lisans

Fikrî mülkiyet, üçüncü taraf izinleri ve kullanım hakları.

Politikayı incele

Editoryal Değerlendirme

Uzmanlık, gizlilik, bağımsızlık ve editoryal karar yapısı.

Değerlendirme modelini incele

Etik inceleme kaydıKayıtlı ve izlenebilir süreç

Bildirim

Etik şüphe veya sorunBildiren taraf, tarih ve ilgili eser kaydedilir.

Kaydedildi

Belge

Açıklama ve destekleyici kayıtYazar yanıtı, izin, veri veya ilgili diğer belgeler korunur.

İnceleniyor

Karar

Editoryal değerlendirmeDevam, revizyon, ret, düzeltme veya geri çekme kararı gerekçelendirilir.

Karara bağlandı

Yayın

Akademik kaydın güncellenmesiGerekiyorsa görünür düzeltme veya geri çekme bildirimi yayımlanır.

Güncellendi

İzlenebilir etik süreç

Kararın kendisi kadar, nasıl alındığı da önemlidir.

Etik bildirimler ve ilgili dosyalar yetkiye bağlı kayıtlarla ilişkilendirilir. Amaç hassas bilgiyi herkese açmak değil; hangi bilginin incelendiğini ve hangi editoryal işlemin uygulandığını izlenebilir tutmaktır.

Uluslararası referans yaklaşımı: Bidge Yayınları, yayın etiği süreçlerinde COPE tarafından yayımlanan uluslararası iyi uygulama ilkelerini ve ilgili akademik etik standartlarını referans alır. Bu ifade üyelik veya akreditasyon iddiası değildir.