01 / SUBSTANTIAL CONTRIBUTION
Esaslı entelektüel katkı
Çalışmanın kavramsallaştırılması, tasarımı, veri/kanıt edinimi, analizi veya yorumuna anlamlı katkı.
GEREKLİ
Yazarlık ve katkı
Yazar adı bir ödül değil, katkı ve sorumluluk beyanıdır.
Bidge'de yazarlık; çalışmaya esaslı entelektüel katkı, metnin akademik geliştirilmesine katılım, yayımlanacak son sürümün onayı ve eserin doğruluğu/bütünlüğü konusunda sorumluluk kabulünü birlikte gerektirir. Katkı sağlayan herkesin emeği görünür olmalı; ancak her katkı otomatik olarak yazarlık oluşturmaz.
Katkı · Entelektüel emek · Son onay · Sorumluluk
Bidge Yazarlık Kaydıkatkı + sorumluluk
Katkı beyanı
KavramsallaştırmaYöntemAraştırmaVeri düzenlemeYazımDoğrulamaGörselleştirmeDanışmanlık
Yazarkatkı + sorumluluk
Katkı Sağlayanbelirli katkı
Teşekküryazarlık dışı destek
Katkı ≠ yazarlık
Yazarlık = sorumluluk
Yazarlık kapıları
Yazarlık için dört koşul birlikte değerlendirilir.
Tek başına unvan, fon sağlama, bölüm başkanlığı, genel gözetim veya teknik destek yazarlık için yeterli değildir.
02 / INTELLECTUAL WRITING
Yazım veya eleştirel inceleme
İlk taslağın hazırlanmasına veya önemli entelektüel içerik açısından eleştirel incelemeye gerçek katılım.
GEREKLİ
03 / FINAL APPROVAL
Son sürümün onayı
Yayımlanacak nihai kitap, bölüm veya eserin kendi katkısıyla ilişkili son hâlini onaylama.
GEREKLİ
04 / ACCOUNTABILITY
Hesap verebilirlik
Doğruluk veya bütünlük hakkında soru doğduğunda sorunun uygun biçimde incelenmesine ve çözülmesine katkı verme sorumluluğu.
GEREKLİ
Yazar mı, katkı sağlayan kişi mi?
Emeği görünür kılmak ile yazarlık statüsü aynı şey değildir.
Yazar
Yazar
Esere esaslı katkı sunar ve yayımlanan içerik için akademik sorumluluk üstlenir.
- Yazarlık ölçütlerini karşılar
- Son sürümü onaylar
- Katkı rolü ayrıca belirtilebilir
- Yayın sonrası sorulara yanıt verir
≠
Katkı / Teşekkür
Katkı Sağlayan
Projeye gerçek katkı sunabilir; ancak yazarlık ölçütlerinin tümünü karşılamıyorsa yazar olarak listelenmez.
- Teknik yardım
- Dil düzenleme / son okuma
- Genel idari destek
- Tek başına fon veya kaynak sağlama
Katkı beyanı
“Kim ne yaptı?” sorusunu yapılandırılmış biçimde gösterebiliriz.
Bidge, uygun yayın türlerinde katkı rollerini görünür kılmak için CRediT gibi standart bir katkı sözlüğünü Yayın Kataloğu metadata'sında veya eserde kullanabilir. Bu kullanım zorunlu değildir.
CRediT Katkı Rolleri14 katkı rolü
ConceptualizationKavramsallaştırma
Data curationVeri düzenleme
Formal analysisBiçimsel analiz
Funding acquisitionFon edinimi
InvestigationAraştırma / inceleme
MethodologyYöntem geliştirme
Project administrationProje yönetimi
ResourcesKaynak sağlama
SoftwareYazılım
SupervisionGözetim / danışmanlık
ValidationDoğrulama
VisualizationGörselleştirme
Writing – original draftİlk taslağın yazımı
Writing – review & editingEleştirel inceleme & düzenleme
Önemli: CRediT rolleri katkının türünü açıklar; tek başına kimin “yazar” sayılacağını belirlemez. Yazarlık kararı katkı düzeyi ve sorumluluk ölçütleriyle birlikte değerlendirilir.
Uygun olmayan yazarlık uygulamaları
İsim eklemek de isim çıkarmak da akademik bütünlük sorunudur.
RISK-01
Hediye / Onursal Yazarlık
Yazarlık ölçütlerini karşılamadığı halde unvan, ilişki veya karşılık beklentisi nedeniyle kişinin yazar listesine eklenmesi.
RISK-02
Misafir Yazarlık
Çalışmanın görünürlüğünü veya kabul ihtimalini artırmak amacıyla gerçek katkısı olmayan kişinin yazar gösterilmesi.
RISK-03
Hayalet Yazarlık
Yazarlık düzeyinde gerçek katkısı bulunan kişinin yazar listesinden veya katkı kaydından çıkarılması.
RISK-04
Yapay zekâyı yazar göstermek
İnsan gibi nihai onay ve hesap verebilirlik taşıyamayan üretken yapay zekâ araçları yazar veya ortak yazar olarak listelenmez.
Yazar sırası ve sorumlu yazar
Yazar sırasını yayınevi değil, yazar grubu belirler.
Disiplinler arasında yazar sırasının anlamı değişebilir. Bu nedenle yazar grubu, sıralamayı başvuru öncesinde açıkça kararlaştırmalı ve tüm yazarlar yayımlanacak sürümdeki sıralamayı onaylamalıdır. Sorumlu yazar ana iletişim kişisidir; diğer yazarların başvuru ve nihai eser bilgilerini bildiğini, onayladığını ve gerekli yetkiye sahip olduğunu beyan eder.
✓
Yazar sırasıKatkı ve disiplin gelenekleri dikkate alınarak yazar grubu tarafından kararlaştırılır.
✓
Yazar bilgileriAd-soyad, varsa unvan, kurum ve bildirildiyse ORCID akademik eserde gösterilebilir. E-posta adresi yalnız gerekli olduğunda ve ilgili yazarın bilgisi dâhilinde yayımlanır.
✓
Tüm yazarların onayıYazar listesi, sırası ve son sürüm yayımdan önce doğrulanır.
✓
ORCID ve kurumORCID zorunlu değildir, güçlü biçimde önerilir ve bildirildiğinde metadata'ya işlenir. Kurum bilgisi başvuruda isteğe bağlıdır; birden fazla kurum yazılabilir.
Yazar listesi değişikliği
Başvurudan sonra isim ekleme, çıkarma veya sıra değişikliği açıklama gerektirir.
01
Değişiklik talebi
Yazarlardan biri değişikliğin ne olduğunu ve neden gerektiğini bildirir.
02
Gerekçe
Yeni katkı, hata düzeltmesi veya başka meşru gerekçe açıkça açıklanır.
03
Yazar onayları
Eklenen, çıkarılan ve mevcut yazarların uygun biçimde onayı aranır.
04
Editoryal kontrol
Değişikliğin yazarlık ölçütleri ve etik politika ile uyumu değerlendirilir.
05
Kayıt güncellemesi
Onaylanırsa Yazar Paneli, son dosya, DOI/metadata ve Yayın Kataloğu kaydı tutarlı biçimde güncellenir.
Yazarlık anlaşmazlığı
Yayınevi kanıt ister; kurumun yerine geçerek akademik hakemlik yapmaz.
01
Yayın öncesinde çözümYazarların mümkünse başvuru öncesinde katkı ve sıra konusunda anlaşması beklenir.
02
Belge ve açıklamaAnlaşmazlıkta katkı kaydı, yazışma, dosya geçmişi veya diğer ilgili bilgiler istenebilir.
03
Yayınevinin sınırıBidge, taraflar arasında kimin akademik katkısının “daha değerli” olduğuna ilişkin kurumsal soruşturma makamı değildir.
04
Kurumsal çözümTaraflar uzlaşamazsa konu çalışmanın yürütüldüğü kurum/kurumların uygun mekanizmasına yönlendirilebilir.
05
Yayın kararıÇözüm sağlanana kadar başvuru veya üretim süreci gerektiğinde bekletilebilir.
Yazarlığın dört sorumluluğu
Yayımlandıktan sonra da yazar olmayı sürdürürsünüz.
Yazarlık, eser yayımlanınca sona eren bir kredi değil; akademik kaydın doğruluğuna ilişkin devam eden sorumluluktur.
RESP-01
Doğruluk
Kendi katkısının ve ilgili akademik iddiaların doğruluğunu gözetme.
RESP-02
Şeffaflık
Katkı, çıkar çatışması, fonlama ve gerekli beyanları doğru sunma.
RESP-03
İş birliği
Yayın sonrası önemli soru veya bütünlük incelemesinde makul bilgi sağlama.
RESP-04
Düzeltme
Önemli hata fark edildiğinde yayıneviyle iş birliği yaparak akademik kaydı düzeltme.
Yazarlık dışı katkılar
Katkıyı görünmez kılmıyoruz; doğru yerde tanımlıyoruz.
ACK-01
Teknik & Dil Desteği
Dil düzenleme, teknik editörlük, son okuma veya benzeri destekler tek başına yazarlık oluşturmaz; uygun şekilde teşekkür/katkı bölümünde belirtilebilir.
ACK-02
Kaynak / İdari Destek
Genel idari destek, kurum kolaylığı, yalnız fon veya kaynak sağlama gibi katkılar ayrıca tanımlanabilir.
ACK-03
Katkı Beyanı
Uygun yayınlarda yazarların ve diğer katkı sağlayanların yaptığı işler yapılandırılmış katkı açıklamasıyla görünür hâle getirilebilir.
Uluslararası referans yaklaşımı: Bidge'nin yazarlık ölçütleri, farklı disiplinlere uygulanabilecek genel sorumluluk ilkeleri olarak kurgulanmıştır. ICMJE ve CRediT gibi uluslararası çerçeveler iyi uygulama referansı olarak kullanılabilir; bu, Bidge'nin bu kuruluşların üyesi veya akredite kurumu olduğu anlamına gelmez.