Algılama ve Karar Verme Sistemlerinde Yapay Zekâ Entegrasyonu: Tasarım, Uygulama Ve Açıklanabilirlik Perspektifi
Özet
Bu kitap bölümü, algılama ve karar verme sistemlerinde yapay zekâ entegrasyonunu tasarım, uygulama ve açıklanabilirlik perspektifiyle ele almaktadır. İlk bölümde, sürücü davranışlarının elektrookülografi (EOG) ve elektrokardiyografi (ECG) sinyalleri kullanılarak gerçek zamanlı izlenmesi ve analizine dair bir sistemin tasarımı ve uygulaması sunulmaktadır. Nesnel, fizyolojik verilere dayalı bu sistem, IoT ve bulut tabanlı altyapılarla desteklenerek sürüş güvenliği alanında önemli uygulamalar vaat etmektedir. İkinci bölüm, derin öğrenme tabanlı görsel sınıflandırma modellerinde kararların anlaşılmasını artırmak amacıyla gradyan-bağımsız açıklanabilir yapay zekâ (XAI) yöntemlerini karşılaştırmaktadır. ScoreCAM, RISE ve OSA yöntemlerinin performansları geometrik şekil sınıflandırması bağlamında karşılaştırılmış, ScoreCAM’in en dengeli ve doğru açıklamalar ürettiği sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü bölümde ise robotik sistemlerde yapay zekânın güncel entegrasyon yaklaşımları incelenmektedir. Derin pekiştirmeli öğrenme, derin görsel algılama, uçtan uca öğrenme, taklitçi öğrenme ve insan-robot işbirliği gibi yöntemler, robotların çevresel algı, hareket planlama ve karar verme yeteneklerini güçlendirmektedir. Ayrıca robot etiği, güvenlik, açıklanabilirlik ve üretken fiziksel yapay zekâ gibi alanlardaki gelişmeler tartışılmakta, akıllı lojistik, bilişsel robotik, duygusal yapay zekâ ve robotik cerrahi gibi geleceğe yönelik uygulama alanları sunulmaktadır. Bölüm, yapay zekâ destekli robotiklerin üretimden sağlığa, lojistikten sosyal robotik etkileşimlere kadar geniş bir yelpazede geleceğin teknolojilerini şekillendireceğini ve etik, güvenlik gibi önemli boyutlara da odaklanılması gerekliliğini vurgulamaktadır.
This book chapter addresses the integration of artificial intelligence (AI) in perception and decision-making systems from the perspectives of design, implementation, and explainability. The first section presents a system for real-time monitoring and analysis of driver behavior using electrooculography (EOG) and electrocardiography (ECG) signals. This system, supported by IoT and cloud infrastructure, offers practical applications in driving safety by providing objective physiological data. The second section compares gradient-free explainable AI (XAI) methods in deep learning-based visual classification models. The performance of ScoreCAM, RISE, and OSA methods was evaluated in geometric shape classification, with ScoreCAM delivering the most balanced and accurate explanations. The third section reviews current AI integration approaches in robotic systems, including deep reinforcement learning, deep visual perception, end-to-end learning, imitation learning, and human-robot collaboration. It also discusses robot ethics, safety, explainability, and emerging trends such as generative physical AI. Future application areas such as smart logistics, cognitive robotics, emotional AI, and robotic surgery are explored. The chapter emphasizes that AI-enabled robotics will shape future technologies across manufacturing, healthcare, logistics, and social interactions, highlighting the necessity to address ethical and safety issues alongside technological advancements.
Kitap Bölümleri
3 bölüm · Mevcut sayfa ve DOI kayıtlarıAtıf bilgisi
GÜRAY SONUGÜR. (2025). Algılama ve Karar Verme Sistemlerinde Yapay Zekâ Entegrasyonu: Tasarım, Uygulama Ve Açıklanabilirlik Perspektifi. Bidge Yayınları. DOI: 10.70269/E6EFKYKGMAXV

