El-Māverdī’nin El-Ḥavī El-Kebir İsimli Eseri Esasında İslam Ceza Hukukunda Hadd ve Kısas Gerektiren Suçların İspatında Karine
Özet
Bu çalışma, el-Māverdī'nin El-Ḥavī El-Kebir isimli eseri esas alınarak İslam ceza hukukunda hadd ve kısas gerektiren suçların ispatında karine (emare, delil, işaret) kavramının rolünü incelemektedir. Hadd ve kısas gerektiren suçlar, İslam hukukunda ağır cezalar içeren zina, hırsızlık, içki içme, sarhoşluk, yol kesme gibi suçları kapsar. Eserde, bu suçların ispatında ikrar, şahitlik ve yemin gibi kesin delillerin önemi vurgulanmakla birlikte, karineler zayıf deliller olarak bazı durumlarda delil olarak kullanılmaktadır. Karine, belli olaylardan hareketle başka bir olayın varlığı veya yokluğu için çıkarılan akli ya da örfi işaretlerdir. Karinenin şer’i, akli, maddi, örfi ve hal karinesi gibi türleri bulunur ve bunlar İslam muhakeme hukukunda farklı şekillerde değerlendirilir. El-Māverdī, karinelerin bazı had suçlarında kimi zaman itibar gördüğünü ancak hamilelik, içki kokusu gibi karinelere dayanarak haddlerin uygulanmasının doğru olmadığı görüşündedir. Kısas suçlarında ise karineyle hüküm verilmesi konusunda Şafi mezhebi temkinli olup, genellikle kesin delil şarttır. Kasameler ise faili meçhul cinayetlerde yemin yoluyla delil aracı olarak kullanılır. Bağy suçu ise sadece karinelerle ispatlanamaz ancak karineler bağıl süreci etkiler. Sonuç olarak, İslam ceza hukukunda karineler tamamlayıcı ve destekleyici ispat vasıtalarından olup, şahitlik ve ikrar gibi kesin delillerin yerini tutmaz. Bu inceleme eserdeki farklı kavramlar detaylandırılarak teorik ve pratik örneklerle sunulmuştur.
This study analyzes the role of 'karine' (circumstantial evidence) in the proof of crimes requiring hadd and qisas punishments within Islamic criminal law, based primarily on Imam al-Mawardi’s work El-Havi al-Kabir. Crimes warranting hadd and qisas encompass severe offenses such as adultery, theft, alcohol consumption, intoxication, and highway robbery as classified in Islamic jurisprudence. The work emphasizes the primacy of definitive proofs including confession, eyewitness testimony, and oath in establishing guilt, while recognizing that karinahs, as weak forms of evidence, are conditionally admissible. Karine refers to logical or customary indications derived from known facts to infer other unknown facts, and includes categories such as legal, rational, material, customary, and circumstantial negatives or positives, each evaluated distinctly under Islamic procedural law. Mawardi argues that relying solely on karinahs—such as pregnancy or alcohol smell—is insufficient for hadd penalties. Regarding qisas cases, the Shafi’i school advocates caution by requiring certain evidence, and generally disallows verdicts based purely on karinahs though some exceptions are acknowledged. Kasame, involving repeated oaths, serves as evidence in cases of unknown perpetrators. Ba'y (rebellion) cannot be proven exclusively by karinahs, but they play a significant role in the investigative process. Overall, karinahs serve to complement definitive evidence and should not replace explicit testimony or confession. The book categorizes and examines these concepts with doctrinal and practical applications in Islamic jurisprudence.
Atıf bilgisi
Jibril Swalleh MAWEJJE. (2023). El-Māverdī’nin El-Ḥavī El-Kebir İsimli Eseri Esasında İslam Ceza Hukukunda Hadd ve Kısas Gerektiren Suçların İspatında Karine. Bidge Yayınları.
