Endometriozis, Adenomiyozis ve İnfertilite: Patogenezden Yönetime Kapsamlı Yaklaşımlar
Özet
Bu eser, endometriozis ve adenomiyozis hastalıklarının patogenezinden tanı ve tedavi yöntemlerine geniş bir bakış sunmaktadır. Endometriozis, üreme çağındaki kadınlarda yaygın olan, kronik inflamatuar, östrojen bağımlı bir hastalık olup pelvik ağrı ve infertiliteye yol açar. Patogenezindeki mekanizmalar retrograd menstrüasyon, kök hücre teorisi, metaplazi ve embriyolojik kalıntılar gibi çeşitli modellerle açıklanır. Hastalıkta bağışıklık sisteminde makrofaj, doğal öldürücü hücre ve lenfosit disfonksiyonları görülür. Endometriozis infertiliteye lokal östrojen dominansı, progesteron direnci, epigenetik değişimler, oksidatif stres, tubal ve pelvik anatomi bozuklukları ile katkıda bulunur. Tanı artık cerrahi olmadan klinik ve görüntülemeye dayanarak yapılmaktadır. Tedavide hassas tıp yaklaşımı, medikal ve cerrahi yöntemler, yardımcı üreme teknolojileri ve fertilite koruma stratejileri ön plandadır. Endometrioma yönetiminde özellikle cerrahi ile over rezervindeki zarar riskine karşı minimal invaziv teknikler ve etanol skleroterapisi önerilmektedir. Adenomiyozis ise endometrial doku invazyonuyla karakterizedir, şiddetli menstrüel kanama, ağrı ve infertilite yaratır, doğurganlıkta zorluklar ve gebelik komplikasyonları ile ilişkilidir. Tanı, TVUS ve MRI ile yapılır; tedavide medikal, cerrahi ve minimal invaziv yöntemler tartışılır. IVF başarısı adenomiyoziste düşüktür ancak uzun GnRH agonist tedavisi ve oksitosin reseptör antagonistleri gibi yeni yaklaşımlar umut vadeder. Sonuç olarak, hastalıkların moleküler, immünolojik ve genetik boyutları anlaşılmış, klasik radikal cerrahiden uzaklaşan, koruyucu ve kişiselleştirilmiş yönetim stratejileri önerilmektedir.
This book comprehensively explores the pathogenesis, diagnosis, and management approaches for endometriosis and adenomyosis, two chronic inflammatory, estrogen-dependent gynecological disorders significantly impacting reproductive-age women. Endometriosis is characterized by ectopic implantation of endometrial-like tissue causing pelvic pain and infertility via mechanisms including retrograde menstruation, stem cell migration, metaplasia, and embryological remnants. Immune dysregulation with macrophage polarization, NK cell inhibition, and altered lymphocyte function contributes to lesion persistence. Infertility arises from localized estrogen dominance, progesterone resistance, epigenetic changes, oxidative stress, and anatomical distortions. Diagnostic paradigms have shifted from invasive laparoscopy to clinical and imaging-based methods. Treatments now emphasize precision medicine incorporating medical, surgical, and assisted reproductive techniques alongside fertility preservation. Ovarian endometrioma management balances surgical excision benefits with ovarian reserve preservation, favoring minimally invasive ethanol sclerotherapy in suitable cases. Adenomyosis involves myometrial invasion by endometrial tissue, causing heavy menstrual bleeding, pain, and impaired fertility with adverse pregnancy outcomes. Diagnosis relies on ultrasound and MRI, while treatment options range from medical therapies to conservative surgery and ablation. Although IVF outcomes are poorer, prolonged GnRH agonist protocols and oxytocin receptor antagonists show promise. Overall, advances in understanding molecular, immunological, and genetic underpinnings have fostered a move away from radical surgeries toward tailored, organ-preserving strategies to improve patient outcomes.
Atıf bilgisi
ERKAN MAVİGÖK. (2026). Endometriozis, Adenomiyozis ve İnfertilite: Patogenezden Yönetime Kapsamlı Yaklaşımlar. Bidge Yayınları. DOI: 10.70269/JLH6SBN84XNX
