EPİK TİYATRO ÜZERİNE YAZILAR
Özet
Bu eser, Brecht'in epik tiyatro kuramı ve yabancılaştırma etkisi kavramları üzerine odaklanmaktadır. Kitap üç bölümden oluşmakta, birinci bölüm Türk tiyatrosundan Oktay Arayıcı'nın "Seferi Ramazan Bey’in Nafile Dünyası" adlı oyunu üzerinden epik tiyatronun yabancılaştırma etkisini incelemektedir. Bu oyunda geleneksel Türk tiyatrosu unsurları ve şarkılar kullanılarak seyircinin oyuna mesafe alması sağlanır, böylece seyirci geleneksel tiyatronun yarattığı özdeşleşme ve yanılsamadan uzaklaşıp eleştirel düşünce geliştirmeye teşvik edilir. İkinci bölümde ise Vasıf Öngören'in "Oyun Nasıl Oynanmalı" oyununda oyuncu, seyirci ve yönetmenin yabancılaştırma tekniğini nasıl kullandığı incelenir. Oyuncuların ve seyircinin büyülenme halinden uzak durarak oyundaki olayları farklı açılardan sorgulamaları hedeflenir. Üçüncü bölümde ise katharsis kavramının tarihsel gelişimi Platon, Aristoteles'ten Brecht'e kadar ele alınır. Aristoteles tragedyanın amacını duygusal arınma (katharsis) olarak görürken Brecht bu kavramı reddedip seyircide korku ve acıma yerine bilişsel bir farkındalık yaratmayı amaçlar. Brecht'in yaklaşımı ile tiyatro seyircisini pasif izleyicilikten çıkarıp aktif düşünceye davet eden bir araç haline getirir. Kitap, epik tiyatronun toplumsal eşitsizlikler, sınıf ayrımı ve ekonomik sömürü gibi konuları ele alarak seyirciyi eleştirel düşünmeye yönlendirdiğini vurgular.
This work focuses on Bertolt Brecht's epic theatre theory and the concept of alienation effect. The book is composed of three chapters. The first chapter analyzes the Turkish play "Seferi Ramazan Bey’in Nafile Dünyası" by Oktay Arayıcı within the framework of epic theatre's alienation effect. The play employs traditional Turkish theatre elements and songs to create distance between the audience and the stage, preventing usual identification and illusion, thus fostering critical thinking in the spectator. The second chapter examines Vasıf Öngören's "How Should the Play be Performed" with an emphasis on how the actor, audience, and director utilize the alienation technique, encouraging the audience to question the events on stage from different perspectives rather than becoming emotionally immersed. The third chapter explores the historical development of the concept of catharsis from Plato and Aristotle to Brecht. While Aristotle views tragedy's purpose as emotional cleansing, Brecht rejects this and aims instead to evoke cognitive awareness in the audience, transforming theatre from a passive viewing experience to an active process of critical thinking. The book highlights how epic theatre addresses social inequalities, class divisions, and economic exploitation, urging the audience toward critical reflection.
Atıf bilgisi
Bahar Yıldırım Sağlam. (2025). EPİK TİYATRO ÜZERİNE YAZILAR. Bidge Yayınları. DOI: 10.70269/WQJDYWD4TRQI
