Finansal Performans ve Pay Senedi Getirileri Arasındaki İlişkinin Çok Kriterli Karar Verme Teknikleriyle Analiz Edilmesi: BİST İmalat Sanayi Alt Sektörlerinde Ampirik Bir Uygulama
Özet
Çalışma, Borsa İstanbul'da işlem gören imalat sanayi alt sektörlerinde faaliyet gösteren 179 firmanın 2018 yılı verileri kullanılarak finansal performans ile pay senedi getirileri arasındaki ilişkiyi çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri olan Entropi ve COPRAS ile analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde pay senetleri, özellikleri, değerleme yöntemleri ve getirileri etkileyen faktörler; ikinci bölümde finansal performans kavramı, önemi, tarihsel gelişimi ve kullanılan finansal oranlar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise detaylı literatür taraması yapılmış, finansal oranlar belirlenip Entropi yöntemiyle kriter ağırlıkları hesaplanmış; ardından COPRAS yöntemiyle firmaların finansal performans skorları bulunmuştur. Elde edilen finansal performans skorları ile yıllık pay senedi getirileri Spearman korelasyon analizi ile karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, Kimya, Petrol, Kauçuk ve Plastik Ürünler, Taşa Toprağa Dayalı ve Metal Eşya Makine Sektörlerinde finansal performans ile pay senedi getirileri arasında anlamlı pozitif ilişki bulunurken diğer sektörlerde anlamlı ilişki görülmemiştir. Bu da yatırımcıların bazı sektörlerde firmaların finansal performansına göre, diğerlerinde ise piyasa haberlerine göre karar verdiklerini göstermektedir. Çalışmanın özgünlüğü, Entropi ve COPRAS yöntemlerinin birlikte kullanılması ve imalat sanayi alt sektörlerinin ayrı ayrı analiz edilmesiyle ortaya çıkmıştır. Ayrıca, sektör özelinde farklı finansal oranların önemi belirlenmiş; örneğin Tobin Q oranı birçok alt sektörde en önemli performans kriteri olarak tespit edilmiştir. Buna karşın bazı sektörlerde aktif karlılığı, alacak devir hızı veya öz sermaye karlılığı öne çıkmıştır. Çalışma, finansal performans ölçümlerinin firmaların sürdürülebilirliği ve rekabet gücünün artırılmasında kritik öneme sahip olduğunu ve yatırımcıların karar alma süreçlerinde finansal göstergeleri dikkate almalarının önemini vurgulamaktadır. Sonuç bölümünde, finansal göstergelerin firmaların büyüme, karlılık ve piyasa değeri arasındaki bağlantının sektörel farklılıklar gösterebileceği ifade edilmiştir. Bu çalışma, finansal performans ile pay senedi getirileri arasındaki ilişkiye yönelik literatüre önemli bir katkı sunmakta olup, gelecekte farklı dönemler, finansal kriterler ve karar verme teknikleri kullanılarak araştırmaların genişletilmesi önerilmektedir.
This study analyzes the relationship between financial performance and stock returns of 179 manufacturing industry sub-sector companies listed on Borsa Istanbul for the year 2018 using multi-criteria decision making (MCDM) techniques, namely Entropy and COPRAS methods. The first chapter introduces stocks, their characteristics, valuation methods, and factors influencing stock returns. The second chapter covers the concept of financial performance, its importance, historical development, and key financial ratios used for performance assessment. The third chapter includes a comprehensive literature review, the determination of financial ratio weights via the Entropy method, and the calculation of firms' financial performance scores using the COPRAS method. Spearman correlation analysis compares financial performance scores and annual stock returns. Results reveal significant positive correlations between financial performance and stock returns particularly in the Chemical, Petroleum, Rubber and Plastic Products, Stone and Soil-based, and Metal Goods and Machinery sectors, while other sectors show no significant relationship, indicating investors in some sectors base investment decisions on financial performance but rely on market news in others. Uniquely, the study employs Entropy and COPRAS jointly and analyzes manufacturing sub-sectors separately. Sector-specific key financial ratios are identified, with Tobin's Q ratio being most important in several sectors, while others highlight return on assets, receivables turnover, or return on equity. The study emphasizes the critical role of financial performance measurements in firms' sustainability and competitiveness, and investor decision-making. The conclusion notes the sectoral differences in the relationship between financial indicators, growth, profitability, and market value. This research adds valuable insights to literature on the link between financial performance and stock returns and suggests further studies across different periods, financial metrics, and decision-making methods.
Atıf bilgisi
OSMAN YAVUZ AKBULUT. (2023). Finansal Performans ve Pay Senedi Getirileri Arasındaki İlişkinin Çok Kriterli Karar Verme Teknikleriyle Analiz Edilmesi: BİST İmalat Sanayi Alt Sektörlerinde Ampirik Bir Uygulama. Bidge Yayınları.
