İlahiyat Perspektifinden Klasik Türk Şiirinde Ehl-i Beyt ve Kerbelâ Mersiyeleri
Özet
Kitap, İlahiyat perspektifinden klasik Türk şiirinde Ehl-i Beyt ve Kerbelâ mersiyelerini ele almaktadır. Bayburtlu şair Şevket Bilâlî’nin hayatı, eserleri ve özellikle Kerbelâ mersiyeleri incelenmiştir. Mersiye türü, Arapça kökenli olup ilk olarak devlet büyüklerinin ölümü üzerine yazılmıştır; zaman içinde konusu genişleyerek Hz. Hüseyin ve Kerbelâ olayını konu alan eserler vermiştir. Şevket Bilâlî’nin şiirlerinde Allah aşkı, Peygamber ve Ehl-i Beyt sevgisi temel temalar olarak öne çıkar. Nakşibendiyye tarikatına mensup olan şair, mutasavvıf kimliğiyle tasavvufî motiflere de yer vermektedir. Ayrıca, XIX. yüzyılda Klasik Türk şiirinde yaşadığı çevreyi şiire yansıtan şairlerden biri olduğu vurgulanmaktadır. Kitap ayrıca Reşid Akif Paşa’nın Sivas Valiliği döneminde maiyetinde kaymakam olarak görev yapan Reşid Fânî’nin Fânî Çiçekler adlı eserinde bulunan Reşid Akif Paşa’ya ait bilinmeyen şiirler ve tahmisleri de kapsamaktadır. Reşid Akif Paşa’nın şehzadebaşı yangınında kaybolduğu düşünülen divanına ait şiirlerin bir kısmı, bu eserde ortaya konmuştur. Eserde, Paşa’nın edebî mirasının korunması için yapılan akademik çalışmalara dair bilgiler verilirken, onun edebî üslubu, tasavvuf temaları ve dönemin bürokrasi ile edebiyat ilişkisi analiz edilmektedir. Reşid Fânî’nin, Paşa’nın eserlerine yazdığı tahmislerin metinleri ve detaylı karşılaştırmaları sunulmuştur. Sonuç olarak, kitap, klasik Türk şiirinin Ehl-i Beyt sevgisi, Kerbelâ mersiyeleri ve Osmanlı bürokrasisinde şairlik geleneği üzerine önemli katkılar sağlamaktadır.
The book examines the elegies related to Ahl al-Bayt and the Karbala tragedy in classical Turkish poetry from a theological perspective. It focuses on the life and works of the 19th-century poet Şevket Bilâlî from Bayburt, particularly his Karbala elegies. The elegy genre, originating from Arabic and originally written for the death of state dignitaries, expanded to include works devoted to Husayn ibn Ali and the Karbala event. Şevket Bilâlî’s poetry predominantly features themes of divine love, the Prophet Muhammad, and devotion to Ahl al-Bayt, while reflecting his affiliation with the Naqshbandi Sufi order. The book also investigates the lesser-known poems of Reşid Akif Pasha, a late Ottoman official and poet, preserved through the work of Reşid Fânî, a subordinate and poet who served under him during his governorship in Sivas. These poems include tahmis (a poetic expansion form) and reveal parts of Pasha’s oeuvre thought to have been lost in a devastating fire. The study highlights the intertwining of literary and administrative roles in the late Ottoman period and offers a detailed textual analysis of tahmis poems, revealing both the poetic style and intellectual milieu of the era. Conclusively, the book provides significant insight into the theological and literary dimensions of classical Turkish elegies dedicated to Ahl al-Bayt, the cultural memory of Karbala, and the poetic traditions within the Ottoman administrative elite.
Atıf bilgisi
AFET DOĞAN. (2025). İlahiyat Perspektifinden Klasik Türk Şiirinde Ehl-i Beyt ve Kerbelâ Mersiyeleri. Bidge Yayınları.
