İslam Hukuku Alanında Akademik Araştırmalar
Özet
Bu akademik çalışma, İslam Hukuku alanında çok disiplinli ve tarihsel perspektifli özgün araştırmaları içermektedir. Kitap, İslam hukukunda anlaşmalı boşanma (muhâlea) konusundan başlayarak Osmanlı medreselerinde hukuk eğitimi, İslam hukukuna göre iltica hakkı, İbn Cemâa'ya göre divan teşkilatı ve 19. yüzyılda Hâfız Seyyid Hoca'nın râbıta üzerine risâlesi gibi başlıca konuları kapsamaktadır. Muhâlea, İslam hukukunda kadının eşinden belli bedel karşılığında rızaya dayalı boşanma yöntemi olarak önem kazanırken Osmanlı döneminde Hanefî hukukuna dayalı sistematik hukuk eğitimi Hanefî fıkhı temelinde şekillenmiş; temel metinler miras hukuku ve furû-u fıkıh kitapları ile usûl-i fıkıh alanlarında verilmiştir. İltica ise İslam hukukunda eman (koruma) müessesesi çerçevesinde hem dini hem de devlet güvenliği açısından şartlara bağlı olarak değerlendirilmektedir. İbn Cemâa'nın divan teşkilatı çalışması, ordu, mali işler, devlet memurları gibi divan bölümlerini sistematik biçimde irdeleyerek İslam devlet yapısında bürokratik düzenin temelini ortaya koyar. Son bölümde ise Hâfız Seyyid Hoca'nın risâlesinde bâtınî fıkhın önemli konularından biri olan râbıtanın bid’at, şirk ve küfre yol açan yönleri eleştirilmekte; bu konuda tartışma odağı haline gelen eserin tarihsel ve ilmi işlevi irdelenmektedir. Çalışma, İslam hukuku mirasının klasik ve modern yorumlarının sentezini sunmakta, disiplinin tarihî gelişimine ve hukuk öğretiminin geleneksel yapısına ışık tutmaktadır.
This academic anthology compiles original interdisciplinary studies on Islamic law, covering a broad historical and thematic spectrum. It begins with the concept of negotiated divorce (muhâlea) in Islamic law, highlighting it as a consensual divorce method where a woman may effect divorce through affrmative agreement with compensation. The volume then examines Ottoman madrasas’ legal education, underpinned by Hanafi jurisprudence, detailing foundational texts in inheritance law, the branches of Islamic jurisprudence, and principles of jurisprudence. The discussion on asylum within Islamic law contextualizes it in eman (protection) institutions, emphasizing conditions balancing religious and state security principles. Ibn Cemâa’s treatise on divan organization is addressed, presenting a structured analysis of military, fiscal, and administrative councils key to early Islamic bureaucratic governance. A critical focus is Hâfız Seyyid Hoca’s 19th-century risâle, which challenges the mystical practice of râbıta, arguing it as an innovation, shirk (polytheism), and leading to disbelief, a controversial subject at the time. Drawing from extensive scriptural and classical jurisprudential sources, the study contextualizes the debates surrounding it. Overall, the work provides a nuanced synthesis of classical and contemporary Islamic legal thought, shedding light on the historical evolution of Islamic jurisprudence and traditional legal education systems.
Kitap Bölümleri
5 bölüm · Mevcut sayfa ve DOI kayıtlarıAtıf bilgisi
ÖMER KORKMAZ. (2025). İslam Hukuku Alanında Akademik Araştırmalar. Bidge Yayınları. DOI: 10.70269/U62JWZXYBW7S
