KÜLTÜREL MİRAS OLAN CAMİLERDE AHŞAP SÜSLEME TEKNİKLERİ
Özet
Bu eser, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde camilerde kullanılan ahşap süsleme tekniklerini kapsamlı şekilde incelemektedir. Ahşap malzemenin camilerde mihrap, minber, kapı, pencere kanatları gibi birçok alanda kullanımının yanında, bu süslemelerde kullanılan başlıca motifler bitkisel ve geometrik olmak üzere detaylandırılmıştır. Ahşap süsleme teknikleri arasında oymacılık, kabartma (röliyef), kündekâri, kakma (marketri), kalemişi, çıtakari, Edirnekari ve mukarnas süslemeleri yer almaktadır. Özellikle kündekâri tekniği, hem dayanıklılığı hem estetik görünümüyle Osmanlı döneminde yaygınlaşmış ve hakiki ile taklit olmak üzere iki çeşidi ele alınmıştır. Oymacılıkta ise derin yuvarlak oyma ve çift katlı oyma gibi uygulamalar göze çarpmaktadır. Kakma tekniği daha çok XIV. ve XV. yüzyıllarda ortaya çıkmış, kalemişi ise ahşap üzerine ince fırçalarla yapılan boyama işlemi olarak öne çıkmıştır. Çıtakari, çıtaların geometrik motiflerde birleştirilmesiyle oluşan tavan süslemeleri için kullanılmıştır. Edirnekari, ince küçük motiflerin ahşabın yüzeyine işlenmesiyle oluşan bir teknik olup, Osmanlı ve Rokoko sanatlarından esinlenmiştir. Mukarnas ise üç boyutlu süsleme sanatının en ileri örneklerinden kabul edilmekte ve çeşitli yapısal cami elemanlarında kullanılmaktadır. Kitap ayrıca ahşabın uzun ömürlü olması için ağaç türü seçiminin, kurutma işlemlerinin ve işleme tekniklerinin önemine vurgu yapmaktadır. Sonuç bölümünde ise bu tekniklerin korunması, restorasyonu ve yeni nesillere aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır.
This book provides a comprehensive study of wooden decoration techniques used in mosques during the Anatolian Seljuks and Ottoman periods. It details the application of wood in various mosque elements such as mihrabs, minbars, doors, and window wings, alongside the types of motifs employed, which mainly include vegetal and geometric designs. The wooden decoration techniques discussed include wood carving, relief carving, kündekâri (geometric joinery), marquetry (inlay), kalemişi (painting), çıtakari (strip decoration), Edirnekari, and muqarnas ornamentation. Particularly, the kündekâri technique is highlighted for its durability and aesthetic appeal during the Ottoman era, with distinctions between authentic and imitation styles. Wood carving features deep round carving and double-layered carving methods, while inlay work became prominent in the 14th and 15th centuries. Kalemişi involves delicate brush-painted decorations on wood surfaces, and çıtakari consists of geometric motif formations through wooden strips, mainly used on ceilings. Edirnekari, influenced by Ottoman and Rococo styles, is defined as fine motif painting on wood coated with lacquer. Muqarnas is identified as the pinnacle of three-dimensional wood ornamentation, applied to various elements within mosques. The book emphasizes the importance of selecting suitable wood species, drying conditions, and processing techniques to ensure the longevity of wooden artworks. The conclusion stresses the necessity of conserving, restoring, and passing down these traditional wood decoration techniques to future generations.
Kitap Bölümleri
1 bölüm · Mevcut sayfa ve DOI kayıtlarıAtıf bilgisi
EVREN OSMAN ÇAKIROĞLU. (2025). KÜLTÜREL MİRAS OLAN CAMİLERDE AHŞAP SÜSLEME TEKNİKLERİ. Bidge Yayınları. DOI: 10.70269/YAYL87VWQRYE
