Örgütsel Sessizlik ve Presenteizm Olgularının İncelenmesi: Erzurum’daki Liselerde Nitel Bir Araştırma

Özet

Bu çalışma, Erzurum'daki liselerde örgütsel sessizlik ve presenteizm olgularının incelenmesine odaklanmaktadır. Örgütsel sessizlik, çalışanların fikirlerini paylaşmaktan kaçınması ve sessiz kalmasıdır; presenteizm ise sağlık sorunlarına rağmen işe devam etmeyi ifade eder. Çalışma, devlet liseleri, devlet destekli özel liseler ve özel liselerde görev yapan öğretmenlerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle yürütülmüştür. Analizler, örgütsel sessizlik nedenlerinin yönetsel, örgütsel, bireysel ve kültürel olarak dört gruba ayrıldığını göstermektedir. Yönetsel sebepler arasında baskıcı yönetim tarzı, iş güvencesi endişesi, misilleme korkusu ön plana çıkarken; örgütsel faktörler arasında adaletsizlik ve dışlanma korkusu öne çıkmaktadır. Bireysel faktörler ise özgüven eksikliği ve motivasyon yetersizliği olarak saptanmıştır. Presenteizm ise özellikle ekonomik sorunlar, tükenmişlik sendromu, ailevi sorumluluklar ve iş güvencesi kaygısıyla ilişkilidir. Devlet liselerinde ekonomik kaygılar daha baskınken, özel liselerde motivasyonun yüksek olması sessizlik davranışını azaltmaktadır. Araştırma katılımcılarının çoğunluğu örgütsel sessizlik ve presenteizm yaşadığını belirtmiş, bu durumun çalışan verimliliğini ve iş ortamını olumsuz etkilediği vurgulanmıştır. Çözüm önerileri arasında çalışanların açık iletişimini teşvik eden yönetim anlayışı, iş ortamının iyileştirilmesi, ekonomik reformlar ve psikolojik destek programlarının uygulanması yer almaktadır. Bu çalışma, örgütsel sessizlik ve presenteizm olgularının eğitim sektöründeki yansımalarını anlamaya yönelik olarak literatüre önemli katkılar sağlamaktadır.