ŞELATLAR
Özet
Şelatlar, merkezi metal iyonlarının ligant adı verilen moleküllerle oluşturduğu kararlı komplekslerdir ve vücuttaki toksik metallerin uzaklaştırılmasında önemli bir rol oynar. Bu kitap, şelat yapıcı ligantlar, yaygın kullanılan şelatlama ajanları ve kombinasyon tedavilerine odaklanmaktadır. Şelatlama, özellikle ağır metal zehirlenmelerinde metal iyonlarının bağlanıp atılması için kullanılır ve tedavide kullanılan başlıca ajanlar arasında dimerkaprol (BAL), dimersukksinik asit (DMSA), dimercaptopropansülfonat (DMPS), kalsiyum-sodyum EDTA, deferoksamin, deferasiroks, deferipron, D-penisillamin ve trientin bulunur. Bu ajanlar farklı mekanizma ve etki alanlarına sahip olup çeşitli metal toksisitelerini hedeflerler. Şelasyon tedavisinde dikkat edilmesi gereken hususlar; metallerin formu, ligantın seçiciliği, emilimi, metabolizması, toksisitesi ve vücuttan atılımıdır. Ayrıca, şelatların lipofilik veya hidrofilik özellikleri, etki ve toksisite dengesini etkiler. Kombinasyon tedavisi, şelasyonun etkinliğini ve güvenliğini artırmak amacıyla farklı şelatörlerin sinerjistik kullanımıdır. Bu, yan etkileri azaltırken metal atılımını ve oksidatif stresi minimize eder. Kitap, şelatların biyokimyasal temellerinden klinik uygulamalarına kadar kapsamlı bir bilgi sunmakta, oksidatif stresle mücadelede antioksidanların şelatlamayla birlikte kullanımının önemini vurgulamaktadır.
Chelates are stable complexes formed by central metal ions and molecules called ligands, playing a vital role in removing toxic metals from the body. This book focuses on chelating ligands, widely used chelation agents, and combination therapies. Chelation, particularly in heavy metal poisoning, involves binding and removing metal ions, with major agents including dimercaprol (BAL), dimercaptosuccinic acid (DMSA), dimercaptopropanesulfonate (DMPS), calcium-sodium EDTA, deferoxamine, deferasirox, deferiprone, D-penicillamine, and triethylenetetramine (trientine). These agents have different mechanisms and target various metal toxicities. Key considerations in chelation therapy include the metal’s form, ligand selectivity, absorption, metabolism, toxicity, and elimination. Furthermore, the lipophilicity or hydrophilicity of chelators affects their efficacy and toxicity balance. Combination therapy enhances the efficacy and safety of chelation by synergistically using different chelators, reducing side effects while maximizing metal elimination and minimizing oxidative stress. The book provides comprehensive information spanning from biochemical bases of chelates to clinical applications, emphasizing the importance of antioxidants along with chelation in combating oxidative stress.
Kitap Bölümleri
3 bölüm · Mevcut sayfa ve DOI kayıtlarıAtıf bilgisi
SERAP ÖZER YAMAN. (2025). ŞELATLAR. Bidge Yayınları. DOI: 10.70269/FPLGVR7DMQHO
