TÜRKİYE’DE YASA DIŞI MADDE BAĞIMLILIĞIYLA MÜCADELEDE ÖRNEK UYGULAMALAR

Özet

Türkiye’de yasa dışı madde bağımlılığıyla mücadele, multidisipliner ve çok katmanlı bir yaklaşımla yürütülmektedir. Sosyal hizmet uygulamaları, bağımlı bireyleri tedavi etmenin yanı sıra aile ve toplum düzeyinde koruyucu ve önleyici faaliyetler yapmakta, psikososyal destek sağlamaktadır. Gençlik merkezleri, kurslar, spor ve kültürel faaliyetler aracılığıyla gençlerde madde bağımlılığı riskinin azaltılması hedeflenmektedir. Spor faaliyetleri, gençlerin stresle başa çıkma, özdenetim ve sosyal bağlarını güçlendirme gibi koruyucu faktörler sağlayarak bağımlılığın önlenmesine katkı sunmaktadır. Kolluk kuvvetleri başta Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen ‘‘En İyi Narkotik Polisi Anne’’, ‘‘UYUMA’’ ve ‘‘SİBERAY’’ projeleri gibi bilinçlendirme ve işbirliği temelli uygulamalar, suçun önlenmesi ve toplumsal farkındalık yaratılmasında kritik rol oynamaktadır. Jandarma ise yasadışı maddelerin arzının engellenmesi, kaçakçılığın önlenmesi, toplumun bilinçlendirilmesi ve risk gruplarına yönelik çalışmalarla mücadelede aktif yer almaktadır. Türkiye’de madde bağımlılığı ile ilgili yasal düzenlemeler ve kurumlararası koordinasyon mekanizmaları, Ulusal Uyuşturucu Politika ve Strateji Belgesi dahilinde yapılandırılmıştır. Son olarak dijital bağımlılıkların madde bağımlılığına geçişte köprü rolü üstlendiği modern literatürde vurgulanmakta; bu ilişki, dopaminerjik ödül sistemi, prefrontal korteks işlevselliği, dürtüsellik ve duygusal düzenleme güçlüğü gibi nörobiyolojik ve psikolojik ortak mekanizmalar üzerinden açıklanmaktadır. Dijital bağımlılık, ruh sağlığı sorunları aracılığıyla madde kullanım bozukluklarına dolaylı bir yol açarken, sosyal izolasyon ve normalleşme süreçleri de bu geçişi hızlandırmaktadır. Bu bilgiler, madde bağımlılığı ile mücadelede kapsamlı ve entegre stratejilerin geliştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.