Türkiye’de Ekonomi Politikalarının Sınavı: Enflasyon, Cari Denge ve Finansal İstikrar

Özet

Bu çalışma Türkiye ekonomisinin temel makroekonomik sorunları olan enflasyon, cari denge ve finansal istikrar konularını çeşitli perspektiflerden ele alan kapsamlı bir analiz sunmaktadır. Türkiye'nin sürdürülebilir ekonomik büyümesi için beşerî kalkınma, ekonomik çeşitlendirme ve yenilenebilir enerji tüketiminin önemli olduğu vurgulanmıştır. Analizlerde ARDL, Granger nedensellik gibi ekonometrik yöntemler kullanılarak, beşerî kalkınma endeksi (HDI), ticareti çeşitlendirme endeksi (TDI) ve yenilenebilir enerji tüketiminin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) üzerinde pozitif etkileri olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca, Türkiye-AB mali yardımları, ekonomik büyümeye olan etkisi açısından RALS yöntemlerle analiz edilmiş, yardımların ekonomik büyüme ile tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunduğu belirlenmiştir. Türkiye sanayi sektörünün ekonomik büyüme ve istihdam içindeki payında bir gerileme görülmekte; yüksek ve dalgalı enflasyon ortamının sanayide yatırım ve üretim performansını olumsuz etkilediği belirtilmektedir. Petrol fiyatlarının TÜFE ve ÜFE üzerindeki etkisi de analiz edilmiş, petrol şoklarının fiyatlar genel seviyesini artırdığı ve özellikle üretici fiyatlarında maliyet itici enflasyonun ortaya çıktığı sonucuna varılmıştır. Cari açığın finansmanında yabancı doğrudan yatırımların önemli rolü üzerinde durulmuş, Türkiye'deki yatırımları etkileyen faktörler ve yapısal kırılmalar Bai-Perron yöntemiyle incelenmiştir. Ayrıca, Türkiye'de döviz kuru şokları ihracatın ürün ve pazar bileşimi üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde analiz edilmiş, kur şoklarının ihracat üzerinde karmaşık etkiler yarattığı ifade edilmiştir. Kitap ayrıca finansal kriz türleri, kripto varlıkların finansal sistemdeki yeri, borç tuzağı ekonomisi, kirleten öder stratejisinin makroekonomik analizleri, sürdürülebilir kalkınmanın yeni bakış açıları, çevre vergileri, refah devletinde vatandaşlık hakları, sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması ve İstanbul’un üretim yapısı gibi geniş makroekonomik ve sosyal politika başlıklarını içermektedir. Makale ve incelemelerde Türkiye'nin bölgesel farklılıkları, sektörel yapısı, hizmetler sektörü, tarım, sanayi ve inşaat gibi temel alanlardaki değişkenlikler, ayrıca çevre politikaları ve sosyal güvenlik uygulamaları da detaylandırılarak Türkiye ekonomisinin çok boyutlu ve dinamik yapısı ortaya konmuştur. Politika önerileri arasında beşerî sermaye yatırımlarının artırılması, ekonomik çeşitlendirme politikalarının desteklenmesi, sürdürülebilir enerji projelerinin teşviki, sosyal devletin geliştirilmesi ve çevresel vergilendirme araçlarının etkin kullanımı sayılabilir. Sonuç olarak Türkiye ekonomisinin mevcut yapısal, sosyal ve çevresel sorunlarının çözümüne yönelik bütüncül, çok disiplinli politikaların gerekliliği vurgulanmaktadır.