Yeni Çağ’da Osmanlı Devleti’ne İlmî Bakışlar
Özet
Bu kitap, Osmanlı Devleti'nin Yeni Çağ dönemi tarihini arşiv belgeleri, seyahatnameler ve diğer çağdaş kaynaklar ışığında inceler. İlk bölümde Trabzon şehri örneği üzerinden Osmanlı'nın fetih sonrası İslamlaşma ve Türkleşme süreçleri ele alınır. Osmanlı, bölgedeki hakimiyetini sağlamlaştırmak için Müslüman nüfusu artırmış, gayrimüslim nüfusu sürgün politikalarıyla dengelemiştir. Nüfus hareketleri, idari ve vergisel düzenlemeler detaylı şekilde analiz edilmiştir. İkinci bölümde Erken Modern Osmanlı dünyasında veba salgınına dair halkın algıları, manevi ve pratik koruma yöntemleri Evliya Çelebi'nin anekdotlarıyla desteklenir. Veba hastalığı sadece tıbbi değil sosyal, kültürel ve politik yapıları da derinden etkilemiş, halk arasında dini ve kozmolojik bir anlam yüklenmiştir. Üçüncü bölüm XVIII. yüzyılın başlarında Trabzon'da mütesellimlik kurumunu inceler; mütesellimlerin valiler adına vergi toplama, asayişi sağlamadan yargı süreçlerine kadar geniş yetki ve sorumluluklarla taşra idaresinde merkezi otoritenin önemli temsilleri olduğu vurgulanır. Dördüncü bölüm ise 19. yüzyılda Galata ve Beyoğlu'nda Fransız esnafın Osmanlı yerel idaresiyle yaşadığı hukuki çatışmaları ve kapitülasyonların yerel düzeyde yarattığı egemenlik krizini ele alır. Bu kısım, hukukun gündelik mekânsal pratikler üzerindeki etkisini, çoklu hukuk rejimlerinin gündelik yaşama yansımalarını ve Osmanlı modernleşme çabalarının yabancı ayrıcalıklarla karşılaşmasında ortaya çıkan zorlukları gösterir. Kitap, Osmanlı'nın Yeni Çağ'daki siyasi, sosyal ve idari yapısını çok boyutlu olarak ortaya koyarak dönemin karmaşık tarihsel dinamiklerini analitik biçimde sunar.
This book examines the history of the Ottoman Empire in the Early Modern Age through archival documents, travelogues, and contemporary primary sources. The first chapter analyzes the processes of Islamization and Turkification following the conquest of Trabzon, illustrating how the Ottomans consolidated their authority by increasing the Muslim population and applying deportation policies to balance the non-Muslim communities, accompanied by administrative and fiscal reforms. The second chapter explores the societal perceptions and spiritual as well as practical protective approaches to plague, especially through the travelogue of Evliya Çelebi, showing how the disease deeply influenced medical, social, cultural, and political structures with rich religious and cosmological significance. The third chapter focuses on the mütesellim institution in early 18th-century Trabzon, highlighting their extensive administrative, fiscal, military, and judicial roles as vital agents of central authority in provincial governance. The fourth chapter discusses the legal conflicts experienced by French artisans in 19th-century Galata and Beyoğlu, revealing how capitulations created a fragmented sovereignty at the local level and complicated the Ottoman modernization efforts due to foreign extraterritorial privileges. Overall, the book offers a multifaceted analysis of the Ottoman political, social, and administrative fabric in the Early Modern period, presenting the complex historical dynamics of the time in an analytical framework.
Kitap Bölümleri
4 bölüm · Mevcut sayfa ve DOI kayıtlarıAtıf bilgisi
METİN ZİYA KÖSE. (2025). Yeni Çağ’da Osmanlı Devleti’ne İlmî Bakışlar. Bidge Yayınları. DOI: 10.70269/3F8RRV3944XA
