YOZGAT BAŞÇAVUŞ HAMAMI’NDA RESTORASYON SORUNLARI: CEPHE VE ÜST ÖRTÜ İNCELEMESİ

Özet

Bu çalışma, Yozgat Başçavuş Hamamı'nın restorasyon sorunlarını, özellikle cephe ve üst örtü yapısal sorunları bağlamında incelemektedir. Osmanlı Dönemi'nin önemli sosyal yapılarından olan bu hamam, yaklaşık 200 yıllık tarihiyle Yozgat'ın kültürel mirasını yansıtmaktadır. Hamam, yangın sonrası kullanım dışı kalmış ve uzun süre harabe halindedir. Araştırma, hamamın plan tipolojisi, malzeme durumu ve yapısal sorunları üzerine saha çalışmaları ve grafik belgeler yoluyla gerçekleştirilmiştir. Hamamın erkekler bölümü A tipi (dört eyvanlı ve köşe hücreli) plan düzenine, kadınlar bölümü ise C tipi (kare sıcaklık ve halvet hücreli) plana sahiptir. Yapısal olarak cephelerde moloz taş ve tuğla karışımlı almaşık yığma duvarlar bulunmaktadır. Bu cephelerde bitki ve ağaç kökleri duvarlarda çatlaklara ve malzeme bozulmalarına sebebiyet vermiştir. Üst örtüde ise kubbe ve tonozlarla örtülü mekanların dış kaplamalarında beton ve çimento kaplamalar özgün değildir, malzeme kayıpları ve deformasyonlar yaygındır. Rölövler ve fotoğraflar kullanılarak yapılan detaylı hasar tespiti tablolarla sunulmuş, her mekan ve cephe için özgünleştirilmeye yönelik çeşitli müdahale önerileri geliştirilmiştir. Öneriler temizlik, sağlamlaştırma, bütünleme, yenileme ve yeniden yapma şeklindedir. Özgün olmayan beton ve çimento kaplamaların kaldırılması, bitki köklerinin kimyasallar ile temizlenmesi, ahşap hatılların güçlendirilmesi ve demir gergilerin korunması gibi teknik çözümler vurgulanmıştır. Tüm bu müdahaleler, hamamın tarihi değerine zarar vermeden korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla planlanmıştır. Ayrıca hamamın turistik potansiyeli ile bölge kültürel zenginliğine katkı sağlayacağı belirtilmiştir.