YOZGAT BAŞÇAVUŞ HAMAMI RESTORASYONUNUN YAPISAL SORUNLARI MALZEME VE TİPOLOJİK AÇIDAN İNCELENMESİ: İÇ MEKÂN ÖLÇEĞİNDE
Özet
Bu çalışma, Yozgat Başçavuş Hamamı'nın restorasyon öncesi yapısal sorunları, malzeme bilgisi ve tipolojik özelliklerinin iç mekân ölçeğinde detaylı incelemesini sunmaktadır. Osmanlı dönemi mimarisi örneklerinden olan hamam, yaklaşık 200 yıllık tarihiyle Yozgat kenti için önemli kültürel miras değeri taşımaktadır. Yapı, erkekler ve kadınlar bölümleri olmak üzere iki ana mekanik alana sahiptir ve bu bölümler, Eyice'nin (1976) sınıflandırmasına göre erkekler bölümü A tipi, kadınlar bölümü ise C tipi çifte hamam plan tipolojisine uygundur. Hamamın yapısında kabayonu taş, moloz taş ve tuğla malzeme kullanılarak yığma tekniklerle inşa edilmiştir; üst örtüsü kubbe ve tonoz şeklindedir. Rölöve ve grafik belgeleme çalışmalarıyla yapının mevcut durumu tespit edilmiş, duvarlarda, kubbelerde ve tonozlarda çeşitli fiziksel ve yapısal hasarlar gözlenmiştir. Hasarların temel nedenleri arasında doğal afetler, malzeme bozulumları, bakım eksiklikleri ve iklimsel etkenler yer almaktadır. Restorasyon kapsamında önerilen müdahaleler temizleme, sağlamlaştırma, bütünleme, yenileme ve yeniden yapma tekniklerini kapsamaktadır. Özellikle, özgün malzeme ve yapım tekniklerine dikkat edilerek yapının orijinal kimliği korunmaya çalışılacak, zarar görmüş yapı malzemeleri yenileriyle tamamlanacaktır. Ahşap hatılların tamiri, dövme demir gergilerin korunması ve yenilenmesi, beton ve çimento sıvaların kaldırılarak özgün sıvaların ortaya çıkarılması gibi işlemler planlanmaktadır. Bu kapsamlı çalışma, Yozgat bölgesinin tarihsel ve mimari mirasına katkıda bulunmakla kalmayıp, Osmanlı hamamlarının restorasyon tekniklerine ilişkin önemli akademik bir kaynak olma niteliğindedir.
This study provides a detailed examination of the structural problems, material knowledge, and typological characteristics of the Yozgat Başçavuş Hamam at the interior space scale prior to restoration. As an example of Ottoman period architecture, the bathhouse holds significant cultural heritage value for the city of Yozgat with its approximately 200 years of history. The structure consists of two main sections for men and women, with the men's section classified as Type A and the women's as Type C double bath according to Eyice’s (1976) typology. The building was constructed using masonry techniques with kabayonu stone, rubble stone, and bricks; its upper cover comprises domes and vaults. Through measured surveys and graphic documentation, the current condition of the building was identified, revealing various physical and structural damages in walls, domes, and vaults. Major causes include natural disasters, material deterioration, lack of maintenance, and climatic factors. The proposed restoration interventions include cleaning, strengthening, completion, renewal, and reconstruction. Special emphasis will be placed on protecting the original identity by preserving authentic materials and construction techniques, replacing damaged parts with similar materials, repairing wooden beams, conserving and renewing wrought iron ties, and removing cement and concrete plasters to reveal the original coatings. This comprehensive research not only contributes to the historical and architectural heritage of the Yozgat region but also serves as an important academic resource on restoration techniques of Ottoman baths.
Kitap Bölümleri
1 bölüm · Mevcut sayfa ve DOI kayıtlarıAtıf bilgisi
REYHAN AKAT SİNEM TÜRKEKUL. (2025). YOZGAT BAŞÇAVUŞ HAMAMI RESTORASYONUNUN YAPISAL SORUNLARI MALZEME VE TİPOLOJİK AÇIDAN İNCELENMESİ: İÇ MEKÂN ÖLÇEĞİNDE. Bidge Yayınları. DOI: 10.70269/ZO8FS2O37NI7
